Ngành khai thác vàng toàn cầu vừa trải qua quý đầu tiên năm 2026 với những con số kinh doanh chưa từng có tiền lệ. Giá vàng lên đỉnh trong quý I không chỉ mang lại doanh thu và lợi nhuận kỷ lục cho các công ty lớn, mà còn tạo ra dòng tiền hoạt động vô tiền khoáng hậu. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là trong khi giá cổ phiếu khoáng sản vàng đã tăng mạnh, định giá của ngành lại rơi xuống mức thấp nhất trong ít nhất một thập kỷ qua, tạo ra những cơ hội đầu tư hấp dẫn.
ETF GDX: Cột mốc định giá của thị trường khoáng sản quý kim
Quỹ ETF GDX VanEck Gold Miners vẫn giữ vị trí dẫn đầu trong lĩnh vực này. Kể từ khi ra đời vào tháng 5 năm 2006, quỹ này đã xây dựng lợi thế không thể thay thế. Với tài sản ròng 29,4 tỷ USD vào giữa tuần, nó vượt trội các quỹ ETF cạnh tranh khác tới hơn 9 lần. GDX là công cụ giao dịch được ưa chuộng nhất trong ngành, với những công ty khai thác vàng lớn nhất thế giới chiếm phần lớn trọng số.
Các công ty khoáng sản được phân loại theo sản lượng vàng hàng năm. Các công ty nhỏ sản xuất dưới 300.000 ounce/năm, các công ty vừa từ 300.000 đến 1 triệu ounce/năm, các công ty lớn trên 1 triệu ounce/năm, và những siêu tập đoàn khai thác vượt quá 2 triệu ounce/năm. Hai danh mục lớn nhất này chiếm 50% tổng trọng số của GDX.
Biến động mạnh và lợi nhuận kỷ lục trong quý đầu năm
Quý I đã là một chuyến tàu lượn siêu tốc cho GDX, thường xuyên phối hợp và khuếch đại những chuyển động đáng kể của vàng từ 2 đến 3 lần. Trong phần lớn của tháng 1, GDX tăng vọt 30,8%, đạt đỉnh cao đột ngột. Tuy nhiên, con số này vẫn thua xa so với mức tăng 24,9% của giá vàng trong cùng kỳ. Sau đó, GDX nhanh chóng sụp đổ 17,6% vào đầu tháng 2, nhưng chỉ khuếch đại mức giảm này bằng 1,6 lần so với giá vàng.
Từ đó, GDX lại tăng 25,3% trong vòng ba tuần cuối tháng 2, tạo thêm hai mức đóng cửa kỷ lục mới để bổ sung vào chuỗi 13 lần trong tháng 1. Tuy nhiên, khi Tổng thống Trump phát động chiến dịch chống Iran, các ngân hàng trung ương tăng bán vàng, gây áp lực mạnh lên giá kim loại này. Trong tháng 3, GDX giảm 30,8%, khuếch đại mức tổn thất 14,2% của vàng lên 2,2 lần.
Bất chấp những biến động dữ dội này, GDX vẫn kết thúc quý I với mức tăng 7,0%. Mức đóng cửa bình quân 98,53 USD trong quý này lập nên con số kỷ lục, cao hơn 24,7% so với quý IV năm 2025. So với cùng kỳ năm 2025, con số này tăng vọt 143,7%, phản ánh sức mạnh của thị trường khoáng sản vàng trong năm nay.
Phân tích chi tiết từ 25 công ty khoáng sản lớn nhất
Trong 40 quý liên tiếp, các kết quả hoạt động và tài chính từ 25 công ty thành phần lớn nhất của GDX đã được phân tích kỹ lưỡng. Phần lớn là những siêu tập đoàn và các công ty lớn, chúng chiếm 83,5% tổng trọng số của quỹ này. Mặc dù việc phân tích báo cáo hàng quý là công việc nặng nề, nhưng hiểu rõ về cơ sở tài chính mới nhất của các công ty khoáng sản vàng giúp vượt qua những mây mù tâm lý bao phủ ngành.
Những thay đổi trong xếp hạng và trọng số của các công ty trong GDX phản ánh sự dịch chuyển vốn hóa thị trường, từ đó tiết lộ những công ty hoạt động vượt trội và những công ty kém hiệu quả so với năm trước. Dữ liệu tài chính cơ bản bao gồm doanh thu quý I, lợi nhuận ròng, dòng tiền hoạt động và quỹ tiền mặt dự trữ. Sản lượng khoáng sản là lifeblood của ngành này, với các nhà đầu tư thường ưu tiên tăng trưởng sản xuất hơn bất kỳ yếu tố nào khác.
Chi phí khai thác vàng được tính bằng USD trên mỗi ounce, bao gồm cả chi phí tiền mặt và chi phí duy trì hoạt động. Các chỉ số này giúp làm sáng tỏ mức lợi nhuận của các công ty khai thác. Với những giá vàng kỷ lục trong quý trước, kết quả của các công ty khoáng sản lớn đã phải là tốt nhất trong lịch sử, vượt xa cả những kỳ vọng cao nhất.
Theo Hội đồng Vàng Thế giới, trong quý I 2026, sản lượng vàng toàn cầu tăng 2,4% so với năm trước. Tuy nhiên, 25 công ty lớn nhất trong GDX lại hoạt động kém hơn, với sản lượng giảm 10,7% xuống còn 7.230.000 ounce. Tuy nhiên, kết quả này do hai yếu tố kỹ thuật. Công ty Harmony Gold Mining của Nam Phi thường trễ trong việc báo cáo, với báo cáo quý I dự kiến ra vào thứ hai. Ngoài ra, có một sự thay đổi lớn về thành phần trong danh sách 25 công ty lớn nhất của GDX, với tập đoàn Zijin Mining Group khổng lồ của Trung Quốc cuối cùng bị loại khỏi danh sách.
Nhìn chung, ngành khoáng sản vàng thế giới đang bước vào giai đoạn tối ưu hóa khi các công ty lớn báo cáo lợi nhuận kỷ lục nhưng định giá vẫn còn ở mức hấp dẫn. Điều này cho thấy thị trường vàng có thể còn nhiều tiềm năng tăng trưởng trong các quý tới.