Trong những năm gần đây, một xu hướng im lặng nhưng đáng chú ý đang diễn ra trên toàn cầu: các ngân hàng trung ương từ Ấn Độ đến Serbia, từ Đức đến Pháp đều quyết định rút vàng dự trữ về nước. Phong trào này phản ánh sự suy yếu của hệ thống tiền tệ dự trữ quốc tế được xây dựng từ sau Thế chiến II, đặc biệt là sau sự kiện đóng băng tài sản nước ngoài của Nga vào năm 2022.
Lịch sử lặp lại: từ De Gaulle đến hiện tại
Cách đây 60 năm, Tổng thống Pháp Charles de Gaulle tin rằng hệ thống Bretton Woods trao cho Mỹ một "đặc quyền quá mức", nên ông đã gửi một chiến hạm tới New York để lấy lại vàng dự trữ. Năm 1971, Richard Nixon chính thức đóng cửa "cửa sổ vàng", kết thúc sự liên kết giữa đồng đô la và kim loại quý này.
Sáu mươi năm sau, lịch sử dường như lặp lại nhưng theo một cách thức khác. Pháp đã im lặng rút lại vàng từ Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York thông qua các giao dịch tài chính tinh vi thay vì gửi chiến hạm. Thay vì ý thức hệ, động lực lần này là một khoản lợi nhuận arbitrage lên tới 12,8 tỷ euro. Tuy nhiên, bản chất vẫn không thay đổi: sự nghi ngờ đối với hệ thống dựa trên đô la và nhu cầu tái khẳng định chủ quyền tiền tệ.
Xu hướng toàn cầu: 59% ngân hàng trung ương đã dự trữ vàng trong nước
Dữ liệu từ Khảo sát Dự trữ Vàng của Ngân hàng Trung ương năm 2025 của Hội đồng Vàng Thế giới (World Gold Council) cho thấy bức tranh toàn diện. Trên cơ sở 73 phản hồi từ các tổ chức tài chính, 59% các ngân hàng trung ương hiện nay dự trữ ít nhất một phần vàng của mình tại quốc gia, tăng từ 41% vào năm 2024 và 50% vào năm 2020. Kể từ năm 1972, các ngân hàng trung ương đã mang khoảng 6.900 tấn vàng trở về đất nước mình. Sự chuyển biến này đặc biệt ngoạn mục: toàn bộ 18 điểm phần trăm tăng chỉ xảy ra trong vòng 12 tháng qua.
Ngoài ra, 95% các ngân hàng trung ương được khảo sát kỳ vọng dự trữ vàng toàn cầu sẽ tăng trong năm tới, phản ánh một quan điểm lạc quan gần như đồng nhất giữa các cơ quan tiền tệ. Động lực chính của sự thay đổi này có thể dễ dàng xác định: vào năm 2022, khoảng 300 tỷ đô la tài sản nước ngoài của Nga bị đóng băng, gửi đi một thông điệp mạnh mẽ rằng tài sản held in a foreign jurisdiction có thể không còn hoàn toàn chủ quyền dưới những điều kiện chính trị nhất định.
Các quốc gia nào đang rút vàng về nước?
Phương ứng của các ngân hàng trung ương là rộng rãi về địa lý và đáng kể về khối lượng. Ấn Độ đã tái nhập cảnh khoảng 280 tấn trong bốn năm, bao gồm một lô lớn từ Ngân hàng Anh vào năm 2024. Vào tháng 7 năm 2025, Serbia trả lại toàn bộ dự trữ vàng của mình, được định giá khoảng 6 tỷ đô la, vào kho tiền tệ trong nước, một cách rõ ràng tránh các trung tâm giam giữ toàn cầu truyền thống. Ba Lan, Thổ Nhĩ Kỳ và Nigeria cũng thực hiện các bước tương tự, phản ánh một sự thay đổi cơ cấu đang lan rộng từ các thị trường mới nổi sang châu Âu Tây.
Tốc độ tích lũy ròng thêm một bức tranh rõ ràng. Theo dữ liệu của Hội đồng Vàng Thế giới, mua vàng của các ngân hàng trung ương vượt quá 1.000 tấn mỗi năm vào năm 2022, 2023 và 2024 – một tốc độ duy trì không có tiền lệ hiện đại. Con số này giảm xuống còn 863 tấn vào năm 2025 nhưng vẫn ở mức lịch sử cao.
Vàng vượt Trái phiếu Kho bạc Mỹ: Bước ngoặt lịch sử
Tổng vàng được các ngân hàng trung ương nắm giữ trên toàn cầu được định giá khoảng 4 nghìn tỷ đô la vào đầu năm 2026, vượt lần đầu tiên khoảng 3,9 nghìn tỷ đô la Trái phiếu Kho bạc Mỹ được các tổ chức này nắm giữ. Đây là một sự sắp xếp lại các tùy chọn tài sản dự trữ có tác động lâu dài đáng kể.
Trường hợp Pháp cung cấp ví dụ hướng dẫn nhất. Giữa tháng 7 năm 2025 và tháng 1 năm 2026, Ngân hàng Pháp (Banque de France) đã hoàn thành một hoạt động tinh vi liên quan tới 129 tấn vàng tại Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York – khoảng 5% dự trữ 2.437 tấn của nó – được thực hiện qua 26 giao dịch riêng biệt. Quan trọng là, đây không phải là một tái nhập cảnh thông thường. Thay vì vận chuyển vàng định dạng cũ qua Đại Tây Dương, Ngân hàng Pháp đã bán vàng định dạng cũ của mình ở New York và mua lại các thỏi London Good Delivery hiện đại ở Paris. Kết quả kế toán là đáng chú ý: một khoản lợi nhuận kết hợp 12,8 tỷ euro, 11 tỷ euro được ghi sổ vào năm 2025 và 1,8 tỷ euro vào năm 2026, đạt được mà không cần di chuyển một thỏi nào về mặt vật lý.
Tình hình của Đức làm nổi bật những cạnh tranh chiến lược theo cách mà hoạt động kín đáo của Pháp không làm được. Bundesbank vẫn nắm giữ 1.236 tấn tại Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York, đại diện cho 36,6% tổng dự trữ 3.378 tấn và là khoảng giữ nước ngoài lớn nhất tại NY Fed. Từ 2013 đến 2017, Đức đã tái nhập cảnh 674 tấn từ NY Fed và Ngân hàng Pháp, khiến nó trở thành hoạt động tái nhập cảnh vàng lớn nhất cho đến nay. Để bối cảnh, NY Fed lưu trữ khoảng 6.331 tấn vàng nước ngoài, vì vậy chỉ riêng Đức chiếm gần 20% tất cả vàng chủ quyền nước ngoài ở Lower Manhattan. Giữa 2013 và 2021, Đức đã tái nhập cảnh 300 tấn từ New York và 283 tấn từ Paris, hoàn thành những gì khi đó được coi là hiện đại hóa thường lệ.
Phán quyết này hiện đang bị tranh cãi về chính trị. Vào tháng 1 năm 2026, Emanuel Mönch, một cựu quan chức cao cấp của Bundesbank, phát biểu rằng, với những rủi ro địa chính trị hiện tại, lưu trữ nhiều vàng ở Hoa Kỳ là nguy hiểm. Ông gợi ý rằng Bundesbank nên xem xét lại chiến lược này.
Xu hướng rút vàng về nước của các ngân hàng trung ương phản ánh một thay đổi sâu sắc trong cách nhìn nhận rủi ro và chủ quyền tiền tệ. Sự kiện đóng băng tài sản Nga năm 2022 đã đánh thức các